11 Şubat 2015

Yerli Arı Sütü Üretimi Hakkında Herşey-2


Arı Sütü Üretim Aşamaları


Arı sütü üretimine geçiş kararı vermek, ekibi oluşturmak ve arıları hazırlamak ilk heyecanlı anlardır.

ACABA yapabilir miyiz tedirginliği olsa da başarabilmek için başlamak gerekir.


Başlamadan önce mutlaka sadece arı sütü üretimi yapan işletmeyi birkaç kez ziyaret etmek gerekiyor.

Olayın işleyişini iyice özümsemek ve motive olmak için çok önemli.


Arı sütü üretiminde dikkat edilmesi gereken konuların neler olduğu zaten ziyaretlerde mutlaka belirtilir ve gösterilir.

Yılların tecrübelerini dinlemenin ve uygulamaları yerinde görmenin çok önemli olduğunu tekrar tekrar belirtmek gerekir.

Sorun yaşadığınızda da danışacağınız tecrübeli arı sütü işletmesi varlığı çok rahatlatıcıdır.


Ziyarete gidilen işletmeye ekibi de götürmek kesinlikle gereklidir.

Çünkü arı sütünde üretim başarısı, hasat ve transfer ekibinin büyük katkısı ile gerçekleşir.

Tecrübeli ekibin kullandığı metot ve teçhizatlar çok iyi incelenmelidir.


Odadaki ekibin işleri hangi sıra ile yaptığını görmek hem önemli hem de motive edicidir.

Odadaki işlerin daha kolay ve en önemlisi çok daha temiz ve sağlıklı üretmek için sürekli geliştirilmesi gerekir.


Arı sütü üretme konusunda başarı faktörü elbette çok ama bu konuları daha da geliştirmek arıcının bilgisi, tecrübesi ve arılığının altyapısı ile olacaktır.

 
Arı sütü üreten işletmelerin kendi ihtiyaçları olan ana arıları yetiştirebiliyor olması arılık yönetimini çok kolaylaştıran bir unsurdur.

Ana arı yetiştiriciliğini kendileri yapan işletmelerin arı sütü üretimine geçişleri çok daha kolay olabilmektedir.

Bizler geçiş yılımızda eğer ana arı üretmeseydik sezon sonunda ulaşabildiğimiz günlük arı sütü çerçevesi sayısına ulaşmamız mümkün olamazdı.

Çıkan sorunları çözmek adına defalarca ana arı çiftleştirme kutularındaki ana arıları devreye soktuk.

Arı sütü üreteceğim, üretmek istiyorum, üretmeliyim diyenler mutlaka yedek ana arı konusunda da çözüm üretmelidirler.

Arı sütü üretimi yapılan işletmelerde ana arı üretmek zaten çok kolay.

Sürekli ana arı memesi yetiştirmek için başlatıcılar da var bol miktarda bitiricilerde.

Ana arı kalitesi önemli midir?

 
Tüm arı ürünleri üretiminde olduğu gibi elbette arı sütü üretiminde de ana arı kalitesi önemlidir.

Arı sütü üretiminde ana arının genç mi yoksa yaşlı mı olması gerektiği konusunda tartışmalar elbette var.

En azından benim görüşüm ve uygulamalarım genç ana arıdan yana. Ne kadar çok yavru o kadar çok süt üretecek genç işçi varlığı yaklaşımı ile.

Ustaların görüşü ise yaşlı analara sahip bitiricilerin daha fazla süt üretme çabası içerisinde olduğu yönünde.

Özellikle sonbaharda uygun kurtçuk bulunamadığı durumlarda genç ana arılar daha başarılı iş çıkarıyorlar.

Bazı ırkların arı sütü üretiminde çok başarılı olduğu ya da olacağı yönünde ana arı pazarlayıcılarının söylemlerine itibar etmemek gerekir ki sadece ana arı değiştirerek arı sütü işletmesinde başarıyı yakalamak mümkün değildir.

Başlatıcılar

Ne kadar tutturursan, o kadar süt alırsın.

Tutma oranı düşük olduktan sonra bitiriciler bomba gibi güçlü olsa da önemi yok.

 
Başlatıcılar, arı sütü üretiminin ana arısı olmayan grubudur.

5 ay boyunca ana arısız kalırlar ve her gün yüzlerce aktarılan kurtçukları ana arı adayı olarak kabul edilmesini sağlarlar.

Arı sütü üretmezler.


Başlatıcı görevi yapacak kolonilerin, özellikli kovanlarda olmasına gerek yoktur.

Arılıkta eski tip kovanlar rahatlıkla başlatıcı görevinde kullanılabilir.

 
Başlatıcı oluşturulması için en uygun yöntem, süt üretimi için kurtçuk aktarımının ilk başlayacağı günden 7-8 gün önce ana arısı tüpe ya da 2-3 çerçevelik kafeslere alınmasıdır.

 
Başlatıcı oluşturulurken ana arının alınarak belirli bir süre ana arısız bırakılması yöntemi tavsiye edilmez, çünkü doğal meme yapabilecek unsurlar varken gereksiz yere arı sütü tüketimi gerçekleşir ve ilk günler için verimi düşüren bir unsurdur.

İlk oluşturulma esnasında açık yavrunun hiç olmaması ve gereksiz arı sütü kullanmayı önlemek, başarıyı ve ilk gün motivesini arttırır.


Kurtçukların verileceği gün ana arısı alınır ve tam meme kontrolü yapılarak varsa temizlenir.

 
İlk gün transfer edilmiş kurtçuklar başlatıcılara verilir ve ertesi sabah tutturulmuş olan arı sütü çerçeveleri alındığında başlatıcılara açık yavrulu çerçeve verilmeye başlanır.

İlk transfer açık yavrunun bulunmadığı başlatıcılara yapılırken, 1 gün sonra açık yavru vererek devam etmenin mantığı nedir?

İlk gün hiç yavru yokken transfer edilerek verilen süt çerçeveleri çok yoğun kabul görür.

Ertesi sabah tutan çerçeveler alındığında açık yavrulu çerçeveler verildikten 3-4 saat gibi bir süre sonra yeni transfer edilenler verileceğinden açık yavrulu çerçevedeki kurtçuklar kadar verdiğimiz süt çerçeveleri de ilgi görür.

Ancak daha önceden başlanmış ve kabul edilmiş doğal ana arı memeleri varsa verilen süt çerçevelerinde tutma oranı düşük olacaktır.


Başlatıcılarda ilk başlangıç günü hariç her zaman açık yavru bulundurulur ve bu açık yavrulu çerçeveler meme kontrolüne ve temizliğine tabi tutulur.

Yeni verilen açık yavrulu çerçevelere işaretler konulması gereksiz yere tüm çerçevelerin kontrol edilmesini önler ve işleri kolaylaştırır.

Açık yavrusu biten çerçeveden de işaret iptal edilir.

Küçük renkli raptiyeler bu işi çok iyi görmektedir.

Ancak süreç içerisinde kontrol edilmesi gereken çerçeveler başlatıcılarda hep aynı yere konarak ve açık yavrusu bitince de yeri değiştirilerek kontrol edilmemesi sağlanabilir.

Başlatıcı açıldığında hangi çerçevelerde meme kontrolü yapılacağı kesinlikle belli olmalıdır.

 
Verilen çerçevede günlük yumurtaların varlığı varsa 7-8 gün boyunca açık yavru başlatıcıyı yalancılamama adına idare eder.

Ancak kadro zafiyeti oldukça ve tutma oranı düştükçe genç işçi arı takviyesi de yapılmalıdır.

 
Başlatıcılara ilk etapta 3 çerçeve ile başlanır.
(12 çubuk /// 216 süt gözü)

Her başlatıcı performansı aynı olmayacağından ilk günden itibaren bazı başlatıcılar 4 – 5 hatta 6 çerçeve bile devam edebilir.

Çerçeve eskitme işlemine süt üretim miktarı göz ardı edilerek önem verilmelidir.

Yeni çerçeveler, aynı başlatıcıya değil tüm başlatıcılara eski çerçevelerin yanına dağıtılarak verilmelidir.

Her sabah kabul edilmiş çerçeveler bitiricilere aktarılırken başarılı – başarısız başlatıcılar işaretlenmelidir. Başarılı başlatıcılara fazla sayıda süt çerçevesi verilebilir.

Kötü performans gösteren başlatıcılarda sebep araştırılmalıdır ve sorun mutlaka çözülmelidir.

Sorunu çözülemeyen başlatıcılar devreden çıkarılarak yedek koloniler devreye sokulmalıdır.

Yavrulu çerçeve ya da genç işçi arı takviyesi verilirken yanlışlıkla getirilen ana arılar, meme temizliğinde gözden kaçarak doğan bakire ana arılar, yine gözden kaçan kapalı memeler, genç işçi arı azlığı ve yetersiz besleme başarıyı düşürmektedir.

Arı sütü üretiminde kaç tane başlatıcı gereklidir sorusu da önemlidir.

 
Günlük kaç çerçeve ile çalışılacak ise o sayının 1/3’ü kadar başlatıcı hazırlanması gerekir.

İlk başlayan işletmeler çerçeveleri kademeli olarak arttıracağı için başlatıcı kolonilerini de kademeli olarak arttıracaklardır.

Başlatıcı kolonilerin arılıktaki yeri de önemlidir.

Mümkün ise hepsi yan yana aynı sırada bulunmalı ve arılığın kolay ulaşılan yerinde olmalıdır.

Çünkü başlatıcılar her gün mutlaka en az 2 kez açılmak zorundadır.

Bitiricilerde 2 grup olmasına rağmen başlatıcılar her gün işlem yapılan grup olduğundan ilk başlatıcılar oluşturulurken üretimin nereye kadar büyüyeceği hesabı da yapılarak konumlandırma için önceden tedbir almak gerekir.

Çok parçalı biçimde arılık içinde dağılmış başlatıcılar arılıkta çalışan arıcıyı çok fazla takip gerektirdiği için zorlamaktadır.

Arı sütü üretiminden vazgeçtikten sonra başlatıcıları yeniden ana arı kazandırmak zordur.

Başlatıcıları bölerek zayıflatmak sonra başka yere götürülen bölmelere ana arı kabul ettirmek başarıyla gerçekleştirilebilir.

Başlatıcı yerinde 1 çerçeve kalana kadar bölme işlemi gerçekleştirilir.

En son kalan 1 çerçeve tarlacısı yoğun arı arılıkta uygun yere verilerek başlatıcılar sonlandırılır.

1 başlatıcıdan en az 2 bölme rahatlıkla yapılabilir.

O yüzden sezon boyunca sadece bu işlem için 40 kadar yedek ana arı yetiştirilmeli ve yedek biçimde Ağustos ayı sonuna kadar bekletilmelidir.

Başlatıcı Kolonilere Destek Kolonileri

Başlatıcı koloniler ana arısız olduğundan hem kadro devamı sağlayamaz hem de ana arısızlık sebebiyle yalancılama riski altındadır.


Bu sebeple açık yavrusu biten başlatıcılara arılı ya da arısız açık yavrulu çerçeve vermek gerekir.

Kadro çöküşü yaşandığında da genç işçi arı takviyesi gerekir.


Bu durumu desteklemek üzere her başlatıcının hemen yanında bir destek kolonisi bulundurmak uygulamaları çok kolaylaştırır.

Aynı zamanda aynı kolonilerden takviye alınması ile hastalık yayılma riski de minimuma iner.

Başlatıcıya destek olan kolonilerden hiçbir şekilde ürün hasadı yapılmayacağından sürekli varroa mücadelesi yapılarak başlatıcıları da varroa baskısından uzak tutmak mümkün olur.

Süreç içerisinde zayıflayan destek kolonilerine arılığın diğer yedek kolonilerinden takviyeler yapılabilir.

Besleme

Besleme rejimi,  başlangıçta erken baharda bala hazırlanan koloniler ile aynı teknikler ile sürdürülür.

Ancak erken ve sürekli beslemenin kolonileri erken uyandırmak ve yoğun yavru faaliyetine sokmak için olumlu etkisi olduğu da bir gerçek.

Üretim sürecinde ise başlatıcılara (ana arısız koloniler) her gün sıvı besleme kabul oranını yükseltiyor.

Başlatıcılarda süt üretimi değil sadece kabul işlemi gerçekleştiğinden ve kesinlikle bal hasadı yapılmayacağından beslemede bal mı yoksa şeker şurubu mu kullanılmasının tartışılması anlamsızdır.


Sürekli yavru takviyesi ve sürekli beslenen başlatıcılarda duvar çerçeveler kısa sürede balla dolduğundan belirli sürelerle kovandan alınıp süzülerek bu ürün besleme için kullanılır ve bu durum besleme maliyetini düşüren aynı zamanda bitiricilerde besleme ürününde kaliteyi arttıran bir uygulamadır.

Bitiricilerde (ana arılı katlı koloniler) erken baharda ve bal akımı hızlanana kadar besleme yapılması süt verimini arttırdığı bir gerçektir.

Yoğun bal akımı başladığında ise bitiricilerde beslemeye ara veriliyor, verilmek zorunda kalınıyor demek daha doğru olur.

Yoğun bal akımı arı sütü üretiminde istenmeyen bir olgu, çünkü kurtçuk bulmayı zorlaştırıyor.

Akımın azaldığı yaz dönemlerde bitiricilerde yapılan besleme hem verimi sürdürüyor hem de kışlama öncesi iyi bir stoklama imkânı veriyor.

Beslemeyi, sabah çerçeve değişiminde yaptığımızda kıtlık dönemlerinde arıların yağmalama davranışını tetiklediği gerçeği ile katı beslemeye de yönelmek mümkün.


Beslemeyi akşam saatlerinde yapmak için ise enerji bulmak gerçekten çok zor.

Özellikle hasat sonrası hem katı hem de sıvı beslemeyi aynı anda yapmanın pozitif katkıları olduğunu da not etmek gerekir.

Bitiriciler

 
Arı sütü üretiminin ana arılı ve sütü üreten grubudur bitiriciler.

Günlük çalışan çerçeve sayısının 2 katı sayıda bitiriciye ihtiyaç vardır.

Diğer bir deyişle başlatıcı sayısının 6 katı bitiriciye ihtiyaç vardır.


 
Bitiriciler 2 gruba ayrılır.

Bu ayırmayı arılıkta fiziken de yapmak gerekir.

Kovanları farklı renklere boyamak iyi bir çözüm olarak önerilebilir.

Ya da arılığın bir bölümü bir grup, diğer bölümü diğer grup olacak şekilde planlanır.

Gruplandırma yapılmadığında sabahları süt hasadı yaparken aksaklıklar, şaşırmalar olacağı çok aşikârdır.

Biz arılığımızda bitiricileri, kırmızı ve mavi grup şeklinde gruplandırdık.


Bitirici koloni güçleri minimum sıkı sıkı 9 çerçeve olmalıdır.

Sıkı sıkı 9 çerçevenin kat atılmış bir koloninin 12-14 çerçevelik kolonideki arı kadrosunun 9 çerçeveye sıkıştırılması olarak anlamamız gerekir.

Çok daha güçlü koloniler süt verimini pozitif yönde etkilemiyor.

1 çerçeve tutturulmuş süt yüksüklerini bu kadro çok rahatlıkla doldurabiliyor ki 1 bitiricinin günlük 4 gr ortalama ile çalışılacağı bilinmelidir.

Yine 1 bitiricinin maksimum ortalama verim ise günlük 6 gr arı sütüdür.

2 günde bir hasat edildiğine göre 8 gr koloni başı verimi yakalamak başarılı bir süt üretimi demektir.

12 gr koloni başı verimi ise Mayıs ve Haziran ayında elde edilebilecek değerlerdir.

Koloni gücü konusuna bağlayacak olursak bu durumu, 9 çerçevelik bir koloni günlük 6 gr arı sütü verimi veriyorsa 18 çerçevelik bir koloni en fazla 7 gr arı sütü verimini sağlayabilir.

Arı gücünü etkin kullanmaya bu veriler ışık tutmaktadır.



Bitiriciler hazırlanırken kuluçkalıkta 5 çerçeve bırakılır ana arı ile birlikte.

2 duvar ballı çerçeve ve 3 adet yavrulu çerçeve şeklinde oluşturulur.

Yavru rotasyonu konusuna bilahare değineceğiz ama arı sütünün en önemli konusudur yavru rotasyonu ve işte bu kuluçkalıkta oluşturulacak düzen ile 150 gün boyunca yaklaşık 4.000 adet uygun yaşta kurtçuk buralardan tedarik edilecektir.

 

5 çerçeve olarak oluşturulan kuluçkalıkta mutlaka bölme tahtası ile tahditleme yapılmalıdır.

Koloni gücünü ilavedeki arı sütü çerçevelerine yöneltmenin ve yukarıdaki gibi dalak örmenin de önüne ancak bu şekilde geçilebilmektedir.


İlavede ise en az 4 çerçeve olmak üzere ızgara üzerine konuşlandırılır.

Burada da 2 duvar ballı çerçeve ve süt çerçevesinin 2 yanında ise yavrulu çerçeveler bulundurulur.

Besleme ve tahditleme için iç yemlikler, başarılı biçimde görev icra ediyorlar.

Özellikle gelişimin hızlı olduğu bahar aylarında artan kadro kovanın boş kısımlara konuşlanmaktadır.

Bitiricinin verim gücü de göz önünde bulundurularak fazla kadrolar diğer bitiricilere destek ya da bölme işlemlerinde kullanılabilirler.


Bitirici koloniler arılık envanterinde mevcut ise mutlaka polenlikli kovanlarda olmalıdır.

Polen ihtiyacı koloniler için çok önemlidir ancak kolonilerde bloke olacağı yoğun akım dönemlerinde polen de derlenmelidir.

Yavru Rotasyon

Arı sütü üretiminin aksamadan sürdürülmesi için aktarılmak üzere uygun yaşta işçi arı kurtçuğu varlığı gerekir.

Transfere uygun yaşlarda ve mümkün olduğu kadar az çerçeve ile kurtçuk temin etmenin yolu da yavru rotasyonundan geçiyor.


Kurtçuk transferi yapılacak çerçevelerin mümkün olduğu kadar esmer ve tüm alanları işçi arı gözü olmaya uygun olmalıdır.

Esmer çerçevelerden transfer kolaylığı tartışılmaz.

Yine esmer çerçevelere ana arının yumurtlama iştahı da yüksek.

Süt üretimine başlayan işletmelerde, esmer kabarmış çerçevelere üretim boyunca ihtiyaç duyuluyor.

Tüm sezon boyunca elden geçen her çerçeve uygunluk kontrolüne tabi tutuluyor.

Uygun olan petekler ballı ise süzülüyor ve yavrulu ise yavrusunu bitirmek üzere ızgara üzerine alınıyor.

Yedeğimizde mutlaka esmer kabarmış petek bulundurmak gerekiyor.

Çünkü yavru rotasyonu esnasında yavrusunun boşalmasını beklediğimiz çerçeveler bal ile dolabiliyor.

Balını süzmek için gereken vakit bulunamadığı zaman ya da yavrusuz uygun çerçeve bulunamadığı zaman yedekler devreye sokuluyor.



Yukarıdaki planlamayı mutlaka not edin ve çözmeye çalışın ki arı sütü üretiminin en zor ve karmaşık yeridir.

Bizim arılık mantığından devam edersek kırmızı ve mavi grup olarak bitiriciler ilk etapta 2 gruba ayrılmıştı.

Şimdi de bitiricileri yavru rotasyon anlamında gruplandıracağız.

Toplamda 60+60=120 bitirici olduğu için her bir grupta 12 adet bitirici bulunacak.

 
Bitiriciler bu gruplandırma işlemi esnasında mutlaka numaralandırılmalıdır.

Aynı grup arılıkta yan yana olmalıdır ki seri biçimde arılıkta koloni aramadan işlemler bitirilmelidir.


Arılığın süt üretimine hazırlanması için başlatıcılardan sonra bitiricilerde ekibin ilk kurtçuk aktaracağı günden 5 gün önce işlemlere başlanır.

1 numaralı grup toplam 12 bitirici koloniye, kuluçkalık bölümüne esmer kabarmış boş çerçeveler ana arının yumurtlaması için verilir.

 
Esmer kabarmış çerçeve kuluçkada 4 numaraya verilir.

Kuluçkadaki mevcut 4 numaralı yavrulu çerçeve ise ızgara üzerine ilaveye arısız biçimde alınır.


 
Her bitiriciye kurtçuk tedariği için verilen çerçeveler sürekli odaya gidip geleceğinden karışmaması için mutlaka kovan numarası çerçeve üzerine yazılmalıdır.


Aktarım yapılacağı güne kadar her gün sırayla gruplara esmer kabarmış çerçeveler verilir.

Çerçeve verme işlemlerinde ilgili kolonilerde ana arı varlığı kontrolleri de mutlaka yapılmalıdır.

Zaten kuluçkalıktan yukarıya alınacak 4 numaralı çerçeve bizlere koloni durumunu bildirecek unsurlar taşır.

 
İlk transfer yapılacağı gün 1 numaralı gruptan (12 koloni) kurtçuk hasadı yapılır ve odaya ihtiyaç duyuldukça götürülür.

Yine aynı gün bu kez 6 numaralı gruba (12 koloni) kuluçkalığa kabarmış esmer çerçeve verilir.


 
1 ve 6 numaralı grup kırmızı grupta oluşturulma gerekçesi nedir?

Yavru rotasyonunda bulunacak koloniler, o gün arı sütü hasadı yapılmayan, yeni tutmuş kurtçukların verilmediği ve en önemlisi sıvı besleme yapılmamış grupta olmalıdır.

Bu tabloyu tekrar incelediğimizde mavi grup hasat grubu iken aynı gün 1 ve 6 numaralı kırmızı grup rotasyonda kullanılacaktır.

Ertesi gün de tam tersi.

2 ve 7 numaralı mavi grup yavru rotasyonuna tabi tutulurken kırmızı grup hasat edilen gruptur.

Sadece 5 ve 10 numaralı gruplara sıra geldiği gün sadece grubun biri (12 koloni) hasat edilen gruba denk gelir ki bu 5 günde 1 kez gerçekleşir ki bu gözardı edilebilir.

 
Yavru rotasyonu ile bitiricilerin % 20’si her gün kontrol edilir.

5 gün sonunda ise tüm bitiriciler kontrol edilmiş, tespit edilen sorunlar giderilmiş olur.

Kurtçuk krizi ve çözüm önerileri

Normal şartlarda arı sütü dolduran bitiricilerde sezon başında kuluçkalıkta 5 çerçeve bırakılır ve yavru rotasyonu 4. çerçeve ile gerçekleştirilir.

Ancak Haziran sonu bıçak gibi keser 4 numaraya yumurtlama…

Bunu aşmak için önce kuluçka 4 çerçeveye düşülür ve yumurtlaması için uygun esmer çerçeveler bu kez 3 numaraya verilir.

Yavrulama düştüğünde sıvı besleme yapmaya başlamak durumu kısa sürede düzeltmektedir.

Eğer yavru bulunamazsa arılıkta çalışan ve odadaki aktarım ekibine kurtçuk götürmesi gereken arılık ekibi çok fazla yıpranır.

İlgili gün yavru vermesi beklenen gruptan yeterli kurtçuk alınamazsa 1 gün öncekileri kontrol, olmadı 2 gün öncekilere derken işgücü gereksiz yere harcanır.

Kurtçuk yönetimi başlı başına kayıt tutmayı gerektirir.

Kurtçuk vermesi beklenen koloni eğer daha yumurtaları kurtçuğa dönüştürmemiş ise ertesi güne kurtçuk alınabilecek koloni olarak kayda alınır.

Kurtçuk transferi için odaya götürülen çerçevelerden transfer sonrası ertesi güne kurtçuk alınabilecek şekilde yumurtalar varsa bu çerçevelerin koloni numaraları da kayda alınır.

Özellikle kurtçuk krizi yaşandığı dönemde 1 çerçeve kurtçuk bile çok önemlidir.

Bırakın 1 gün önceyi 2 gün hatta 3 gün önceki kurtçuk alınan kolonilere bile bakmak gerekebiliyor.

Kurtçuk krizi başladığı dönemlerde süt üretimi dışında kalan arılardan 5 çerçevelik arılar oluşturulmalı ve yedek kurtçuk rotasyonuna dahil edilmelidir aynı mantıkla…

Varroa ve Arı Sütü Üretiminde Mücadele

Varroa ile mücadele,  arı sütü üretiminin süresinin uzunluğu sebebiyle büyük sorun gibi gözüküyor.

Bahara minimum varroa ile çıkan bitirici koloniler erken baharda iyi bir mücadele ile sezon sonuna kadar idare edebilir.

 
Başlatıcı kolonileri destekleyen koloniler zaten sürekli mücadele edildiği için başlatıcılar sorun yaşamayacaklardır.

 
Arı sütü çerçeveleri ile odaya gelen varroa sayısı genel arılık bulaşıklığı hakkında referans olur.

Arı sütünde en önemli avantajlardan birisi de gezgin arıcılık yapılmadığından bulaşma düzeyi çok düşüktür.

 
Hasat ekibi günlük olarak varroa bulaşıklığını kayıt altına alır.

Erkek arıların varlığı devam ettikçe varroa hasarı kolonileri çöküşe uğratacak düzeye gelemez.

 
Ancak bulaşıklığın aşırı çoğaldığı tespiti yapılırsa uygun etken maddelerle üretimin kesintiye uğradığı dönemlerde (Bayram izinlerinde) çok kısa süreli uygulamalar yapma imkânı bulunabilir.

 
Varroa mücadelesinde kullanılan Kumafos etken maddeli arının kanına geçerek çalışan ilaçlar kesinlikle kullanılmamalıdır.

Temas yoluyla çalışan etken maddeler tercih edilmelidir.

Varroa yoğunluğunun artışı gözlemlenirse kademeli biçimde üretimden çekilen kolonilere uygun planlama ile varroa mücadelesi yapılabilir.

Devreden çıkanların yerine ise erken tarihte yapılan bölmelerle oluşturulan ve varroa konusunda temiz koloniler devreye sokulabilir.

Üretim Aşamaları ve İşlemler

Birçok konu şu ana kadar açıklanmaya çalışıldı.

Hatta mükerrer anlatımlar bile gerçekleşti.

Şimdi de ilk günlerden başlayarak üretime geçişi ve yapılan işlemleri özetleyelim.

 
Başlatıcıları ve bitiricileri hazırladık.

Geldik ilk transfer gününe.

1 numaralı grupta kurtçuklu çerçeveler hazır.

Ekip odada hazırlıklarını yaparken arılık ekibi 12 koloniyi de kontrol eder ve kuluçkalık 4 numaradaki kurtçuklu çerçeveleri üst kata alır.

Üst katta kurtçuklu çerçeve olan kolonilere de kapak üzerine bir işaret koymak işin takibi açısından gerekli.

Kurtçuk vermeyen bitiriciler sebep araştırması yapılır ve sorun en kısa sürede çözülür.

Eğer yumurtalar mevcut ama kurtçuğa dönüşmemişse sonraki güne kayıt altına alınır.

Önceki yıldan kalmış mumlu arı sütü çerçeveleriniz varsa birkaç gün önceden bitirici kolonilere boş olarak dağıtılmalı ve ilk hasat günü ihtiyaç kadarı odaya götürülür.

Ekip, çerçeveleri transfere hazır hale getirir.

 
Odadaki ekip hazır olduğunda, ekip sayısı kadar kurtçuklu çerçeve odaya getirilir.

Eğer odadaki sıcaklık yetersiz ise sobanın ya da başka bir ısı kaynağının yakılması gerekebilir.

Arı sütü transfer odası sıcaklığı kurtçukların üşümemesi gerekeceği sıcaklıkta olmalıdır.

Sonuçta o kurtçuklar ana arı adayı olarak kabul edilecekler ki süt üretilebilsin.

Odada mutlaka sıcaklığı ölçen bir termometre bulundurulmalıdır.

Sıcaklık hasatta ne kadar düşük olursa iyi iken transfere geçildiğinde sıcaklığın yüksek olmasının istenmesi transfer ekibinin ne kadar dikkatli olması gerektiğini de göstermektedir.

Ekip olarak 25 °C altındaki sıcaklıklarda transfer yapmamaya özen gösterdik.

Sıcaklığın düşük olduğu günlerde de aktarımı yapılanları çok seri biçimde başlatıcılarla buluşturmak önem arz ediyor.

 
Ortam aydınlatmasının çok yüksek ya da doğal güneş ışığına uygun konuşlandırılmış odalarda aktarma için ekstra ışık kaynağı gerekmese de kafa lambaları çalışılacak bölgeyi görmek adına iyi görev icra ediyor.

 
Aktarım kaşıkları ya da tığlar…

Ekibin ilk önce hangi alet ile alıştığı çok önemli.

Metal tığlara alışmakta gerçekten çok zor.

Bizim ekibimiz Çin kaşıklarına alıştı ve seri biçimde aktarımları yapabiliyorlar.

Ancak Çin kaşığı diyerek geçmemek gerekiyor.

Çin kaşıklarında kurtçuğu alan kısmın geyik boynuzu içinde yer alan plakalardan olması gerekiyor.

Ürün pahalı olduğundan o parçanın plastik şekilde imal edilmiş olan ve çok ucuz fiyata piyasada yer alanlar ile başarılı transfer mümkün olmamakta ve çok çabuk biçimde hasarlanmaktadır.

Plastik uçlu kaşıklar kurtçuğu da hasarlandırmaktadır.

Kurtçuklar sonuç itibarıyla ana arı adayı olacak kalitede ve sağlıkta olması gerekir ki kabul edilebilsin.

İnternet üzerinden yurtdışından temin imkânı olanlar için önereceğim ürünün linkini aşağıda bulabilirsiniz.


Eğer başka alışveriş sitelerinden ya da bu siteden farklı seçenekler için aratacaksanız mutlaka “OX HORN” yani geyik boynuzu ürün temin etmeye çalışın.

Dipnot: Ülkemizde maalesef geyik boynuzu Çin Kaşığı yok.

Çünkü fiyat olarak neredeyse 10 kat daha pahalı.

Yurtdışından aldığınızda fiyat ülkemizde satılan plastiklerden çok ucuz olduğunu da belirtelim.

Ana arı üretiminde kurtçuk transferi içinde aynı ürünü öneriyoruz.

 
Çalışılan çerçeve sayısına göre değişse de yaklaşık 4.000 kurtçuğun aktarılacağı için aktarma işlemi için fiziki kolaylıklar mutlaka sağlanmalıdır.

Uygun rahleler çerçeveleri dik tutmakta iyi iş görüyorlar.

Ayarlanabilir olmaları da kurtçuğun alınacağı bölgeyi çalışma alanınıza getirmek için önemlidir.

 
Metal tığlar ile aktarım yapan çok başarılı aktarıcılar görmemize rağmen bizler Çin kaşığı ile devam ediyoruz.

Tığların en büyük avantajı ise sürekli kaşık temin edilmesine gerek bırakmamasıdır.

Metal aktarma tığlarını hazır biçimde alabilecek bir tedarikçi olmadığından her işletme kendi imkânlarıyla imal ediyor.

 
Transfer etmeden her göze bir damla transfer sıvısı damlatılır.

Bu işlem için ince uçlu çıkışı olan plastik şişeler kullanılır.

 
Transfer öncesi tüm gözlere 1’er damla sıvı bırakılır.

Sıvının soğuk olmaması gerekir.

Çok fazla damlamanın olduğu gözlere konulan kurtçukların boğulma riski sebebiyle çubuklar transfer öncesi bir havlu kağıt üzerine ters biçimde çevrilmeli ve varsa fazlalık sıvının akması sağlanmalıdır.

 
Aktarımı biten çubuklar çerçevelere dizilir ve bekletilmeden başlatıcılara verilmek üzere arılık ekibine teslim edilir.

1 başlatıcıya 3 çerçeve verildiğine göre durumun gerektirdiği biçimde 3 – 6 – 9 çerçeve götürülmeli ve başlatıcılara verilmesi gerekenden eksik çerçeve verilmemeli ve tekrar tekrar açılmamalıdır.

Arılık ekibi transfer ekibine bir sonraki postada kaç çerçeve istediğini her seferinde bildirmelidir.

Bazı başlatıcılara 2 çerçeve bazılarına 5 çerçeve verilebileceğinden ve bu planlamalar arılık ekibi tarafından yapılmalı ve odadaki ekibe bildirilmelidir.

Çok fazla sayıda çerçeve biriktirip daha az sayıda arılığa gidip gelmek kolay olsa da ne kadar az sayıda çerçeve ne kadar kısa sürede verilirse başlatıcılara o kadar başarı artar.

Arılık ile oda arasındaki mesafenin çok uzak olmaması bu anlamda iyi olurken uzak olması da arı tacizinin az olması sebebiyle önem kazanıyor.

Arılıkta arı sütü için tesis kurarken bu durumu göz önünde bulundurmak gerekiyor.

Özellikle soğuk ve yağışlı havalarda çok daha dikkat etmek gerekir ve kurtçuk aktarılmış süt çerçeveleri ve kurtçuklu çerçeveler gerekirse havlu benzeri malzemelerle sarılarak arılığa götürülüp getirilmelidir.

İlk gün sonunda transferler yapılır ve kurtçuklu çerçeveler işi bittikçe yerlerine verilir.

Arılık ekibi fırsat buldukça 5 gün sonra gerekecek kurtçuklar için 6 numaralı grubun kuluçkalık 4 numarasına boş kabarmış çerçeveler verilir.

 
2. gün arılığa gelindiğinde ilk iş başlatıcılarda tutturulmuş olan süt çerçeveleri alınır.

Başlatıcılara 1’er çerçeve açık yavrulu çerçeve destekçilerinden verilir.

İlk gün hiç açık kurtçuk olmayan başlatıcılara hemen ertesi gün açık yavru vermek normal karşılanmasa da ilk gün hiç kurtçuk bulundurmamak başlatıcılara öksüzlük ve çaresizlik hissini verdirmek içindir.

Verilen açık yavruya rağmen artık sorunsuz devam edeceklerdir.

Çünkü hem açık yavru hem de bizlerin verdiği süt çerçeveleri bulunacaktır. 

Verilen açık yavrularda oluşturulacak doğal memeler sürekli temizleneceğinden tutturma başarısı düşmeden devam edecektir.

 
Başlatıcılardan alınan tutturulmuş çerçeveler kurtçukların düşmemesi için yan biçimde yavaşça silkelenerek alınmalıdır.

Başlatıcılardan kademeli olarak hasat yapılmalı ve bitiricilere verilmelidir.

Kurtçukları üşütmemek bu aşamada da önemlidir.

Başlatıcıların, başarılı olanları ile başarısız olanları daha ilk günden takip edilmelidir ve tedbir alınmalıdır.

En başarılı başlatıcı hangisi sorusuna cevap çok çabuk bulunur aynı şekilde en başarısız olan da…

 
Başlatıcılardan alınan süt çerçeveleri “kırmızı” bitiricilere dağıtılır.

Beslemeleri yapılır.

Mavi 7 nolu grubun kuluçka 4 numaralarına da kabarmış esmer çerçeveler verilir.

 
2. gün transfer için gereken kurtçuk çerçeveleri Mavi 2 numaralı gruptan hasat edilir.

1 gün önceden kayıtlı olan kurtçuk alınabilecek çerçeveler varsa onlarda hazırlanmalı ve öncelik bunlara verilmelidir, çünkü zaman geçtikçe o çerçevelerden uygun yaşlı kurtçuk bulabilme şansı azalır.

 
3. gün yine ilk iş başlatıcılar boşaltılır ve mavi bitirici gruba verilir süt çerçeveleri.

Kırmızı 8 numaralı grubun kuluçka 4 numaralarına esmer kabarmış çerçeveler verilir.

 
Kurtçuklar Kırmızı 3 nolu gruptan hasat edilir.

Bir gün önceki kurtçuklu çerçeveler yine takip edilir ve öncelikle transfer için odaya götürülür.

 
Süt çerçevelerini süt ile dolduran bitiriciler bal akım dönemine kadar ve bal akımı sonrası çerçeveler verildiği günler sıvı beslemeye tabi tutulur.

2 günde 1 kez sıvı besleme bal akımı hızlanana kadar yavru faaliyetinin sürdürülmesi için çok önemlidir.

Sıvı besleme konusu arıcılığın tüm ürün üretimlerinde sürekli tartışılır.

Arı sütü üretiminde ise besleme konusu değil, besleme ürününün niteliği çok tartışılır.

Kalıntı riski yüksek bal ile beslemek mi yoksa temiz şurup ile beslemek mi?

Arı sütü enzimleri, arıların yaşına göre kullanabildiği ve kullandıktan sonra tekrar oluşturamadığı maddelerdir.

Arıyı besleyerek, önceden süt enzimlerini tüketmiş işçi arılara ekstradan arı sütü salgılatabilmek mümkün değil.

O yüzden besleme yapmak işçi arıların süt üretme kapasitesini arttırmaz ama yavrulama faaliyetini sürekli ve sağlıklı kılar.

Süt üretimine ayrılmış kolonilerden bal hasadı da yapılıyor mu sorusu çok sık soruluyor.

Besleme stratejisi disiplinli bir biçimde uygulandığında ve yoğun bal akımında da yavrulama faaliyeti aksaması olmaması için beslemenin kesilmesi sebebiyle bal birikimi çok fazla olmamaktadır.

Zaten, süt üretimi yapan işletmelerin yüksek miktarda bal üretmelerine de gerek yoktur.

Tüketiciye yönelik perakende ihtiyacını karşılamak üzere bir miktar koloni ise bala çalıştırılmalıdır.

Süt üretimi sonunda bitiriciler kışlamaya yetecek miktarda yeterli stok sahibi oluyorlar ve bu kışlatma maliyetlerini de çok aşağılara çeken bir unsur olarak değerlendiriliyor.

 
3. gün transfer işlemleri tamamlandığında her 3 takım çerçeveler arılıkta yerlerini almış olurlar.

1 takım başlatıcılarda, 2 takım kırmızı ve mavi bitiricilerde.

 
İlk transfer gününden sonraki 4. gün ilk hasat günü demektir.

Artık her gün sürekli hasat zamanı, üretim bitirileceği zaman bile son gün hasat yapılacak.

İlk 3 gün yoğun çalışmaya rağmen hiç ürün alınamamasının burukluğu artık yerini zevkli günlere bırakıyor.

 
4. gün yine ilk iş başlatıcılardan tutturulmuş çerçeveler hasat edilir.

Örnek olarak ilk etapta 3 adet başlatıcı açılarak 9 adet çerçeve alınırsa bu 9 adet dağıtılır ve iş bitince yeniden başka başlatıcılar açılır.

Kademeli olarak açılmalı, dağıtılmalı ve kurtçuklar üşütülmemelidir.

Özellikle soğuk havalarda gerekirse tek tek açılmalı ama hava şartları güzelleştikçe daha fazla sayıda başlatıcı açılabilir.

 
Başlatıcılardan alınan yeni tutturulmuş çerçeveler ilk gün hasadı yapılacak kırmızı bitirici grubun yanına getirilir.

Kırmızı bitiricilere 2 gün önce verilmiş olan süt çerçeveleri hasat edilir ve yeni tutturulmuş çerçeveler verilir.

Sıvı beslemesi yapılır.

İlavedeki yavrulu çerçeveler bu esnada doğal meme varlığı açısından kontrol edilmeli ve varsa temizlenmelidir.

Yavru rotasyonu ile kuluçkalıktan ilaveye alınan çerçevelerde yapılan doğal meme kontrollerini daha seri yapmak adına aynı başlatıcılarda yapılan kontrol işaretlemeleri burada da yapılmalıdır.

Ya da bitiricilerde açık yavrusu olan çerçeve her kolonide aynı yere konur ve aynı yerdeki çerçeveler kontrol edilir.

 
Bitirici kolonilerin verim performansları da her gün değerlendirilir.

Çok başarılı olan bitiricilere fazla çerçeve verilebilir.

Sorunlu olan bitiricilere de kadro desteği mutlaka yapılmalıdır.

Tutma oranı çok düşük olan bitiriciler bazı günler sorun çözülene kadar boş geçilebilir.

 
Sonuç itibarıyla 60 adet kırmızı bitiricinin tamamı sorunsuz ve güçlü olamaz.

Bitiricilik görevini aksatan koloniye verilmesi gereken çerçeveler çok iyi verim veren bitiricilere fazladan verilebilir.

 
Bitiriciden hasat edilen çerçeve kontrol edilir.

Çerçevenin süt durumuna göre bu bitiriciye en uygun olan yeni tutturulmuş çerçeve verilir.

Çok iyi süt doldurmuş ise başlatıcıdan gelen o grubun içindeki en çok tutmuş gözlü çerçeve verilir.

Verim düşük ise tutma oranı düşük yeni çerçeveler verilir süt doldurulması için.

Birkaç gün içinde bu işlemi gerçekleştirmek çok kolaylaşıyor.

Hangi bitiriciye hangi özelliklerde tutmuş çerçeve verileceği zaten çok basit bir mantık.

İyiye iyi, kötüye kötü…

İyiye gerekirse 2 çerçeve…

Kötüye ise en az tutmuş olanlar…

Kötüye bazen hiç vermemek gibi…

 
Sabah ilk iş başlatıcılardan nasıl kademeli olarak hasat yapıyorsak, hasat edilen süt çerçevelerini de çok biriktirmeden bir an önce odaya götürmek gerekir.

İlk aktarımdan yaklaşık 70 saat sonra arı sütleri hasat edilir.

1 gün başlatıcıda 2 gün bitiricide bekleyecek der geçeriz ama aslında tam 3 gün değildir hasat edildiklerinde.

Hasat anı ile bir sonraki hasat anı arasında elbette 3 tam gün vardır ama hasat sonrası aynı çerçevelere transfer yapıldığından 2 saat gibi başlatıcılarla buluşana kadar gecikme yaşanır.

Neden 70 saatte hasat edilir?

Hem arı sütünün miktarı hem de içerikleri açısından en kaliteli hale 72. saatte ulaştığına dair yapılan bilimsel çalışmalar mevcuttur.

Ticari anlamda da ürünün en çok olduğu zaman 3 gün sonunda gerçekleştiğinden üretim süreci buna göre ayarlanır.

 
Özellikle ilk partiyi çok çabuk götürmek gerekir ki odadaki ekip boş biçimde beklemesin.

 
Yağmurlu havalarda ise bu çerçevelerin ıslanmamasına çok dikkat etmek gerekiyor.

Odadaki ekibin arılara karşı hassas olduğu hiçbir zaman unutulmadan çerçevelerdeki arılar çok iyi süpürülmeli ve temizlenen çerçeveler kapaklı kutular ile hiç arı olmadan odaya götürülmelidir.

 
Tüm başlatıcılar boşaltılıp, bitiriciler hasat edilip yeni tutturulmuş çerçeveler bitiricilere verildikten sonra iş yükü artık odadaki ekibe geçmiş demektir.

 
Arı sütü üretiminde hem hasat-transfer hem de arılıkta gençlere istihdam sağlanabilmesi çok mutluluk vericidir.

Gençlerin hem işi öğrenmesi yanında hem de yaz tatillerinde işletmede biriktirdikleri yevmiyeleri ile ekonomik olarak rahat bir öğretim yılı geçirmeleri mümkün olmaktadır.

5 ay gibi bir üretim sürecinde arıcılığın sürekli istihdam sağlayabilen ender üretim modelidir arı sütü.

O yüzden iktisadi olarak ülkeye katma değer yarattığı bir gerçektir.

 
Sabah hasat işlerinin yoğunluğu sebebiyle fazla personel (3 kişi) arılıkta çalışırken hasat sonrası arılıkta sadece 2 kişi bırakılarak diğer ekibin tamamı odada göreve devam eder.

Transferler yapılmaya başlandığında ise arılık sadece 1 kişi ile toparlanır.

Arılık ekibi, hasat sonrası çalışmaya ara vermeden devam eder.

İlk iş olarak transfer için odaya götürülecek kurtçukların kuluçkalıklardan alınarak ilave üzerine çıkarılması işlemidir.

Bu işlemler esnasında 12 adet koloni kuluçkalığı da tam kontrol yapılır.

4. gün olduğuna göre mavilerdeki 4. Gruptan kurtçuklu çerçevelerin hasatları yapılır.

Kuluçkalıktan 4 numaralı çerçevede uygun kurtçuk varsa ilaveye alınır ve koloni kapatılır.

 
Kovan üzerine bir işaret konulur.

Transfer işlemine geçildiğinde arılıkta sadece 1 kişi kalacağından bu işaretler çok kolaylık sağlayacaktır.

 
Her grupta yer alan 12 koloniden de kurtçuk almak her zaman mümkün değildir.

O yüzden geçmiş günlerdeki kurtçuklu çerçevelerin hangi kolonilerde olduğu kayıtları çok değer kazanır.

 
Kontroller esnasında henüz kurtçuk oluşmamış çerçeveler görüldüğünde o koloniler gelecek gün kayıtlarına not düşülür.


Kontrollerde ana arı kaybı yüksek ihtimalli durumdur, çünkü kuluçkalık 5 çerçevedir ve ana arılar genelde bizim kontrol ettiğimiz yavrulu çerçevelerdedir.

 
Ana arı kaybı yaşamış kolonilere ana arı kabul ettirebilmek neredeyse imkânsızdır.

Çünkü ilavede sürekli meme bulunan bir koloniye yeni ana arının kabulünü beklemek, sonucu yalancılamaya kadar götürür.

 
Bu durumda süt üretimi dışında bekletilen yedek 5 çerçevelik koloniler hemen devreye sokulmalıdır.

Devreden çıkarılan koloniler ise bölünerek yeniden ana arılandırılırlar ve yedeğe alınırlar.

Bizim uyguladığımız yöntem ise bitiricinin hiç yeri değiştirilmeden sadece kuluçkalıktaki 5 çerçeve kadronun değiştirilmesi şeklinde gerçekleşiyor.

İlavedeki arılarla uyumsuzluk sorunu da gözlemlemedik bu uygulamada.

Bitiriciyi devreden çıkarıp başka bir yerde yeni bitirici oluşturmak yavru rotasyon grubunu da yan yana olmaktan çıkarır.

 
4. gün olduğuna göre…

Kırmızılardan hasat yapıldığına göre…

Mavi 4 numaralardan kurtçuklu çerçeveler ilaveye alındığına göre…

Şimdi Mavi 9 numaralı grubun kuluçkalığının 4 numarasına boş esmer kabarmış çerçeve verilme zamanıdır.

İlk tur hepsinin depodan boş çerçeve verileceğini varsayarsak 120 bitirici olduğuna göre 120 adet boş esmer çerçeveye ihtiyacımız olacağını da not düşmek gerekir.

Ya da daha bitiricilerin hazırlandığı ilk günlerde yavrulu olan ve kurtçuk transferine uygun çerçeveler ilaveye alınarak 10 gün içinde boşalmaları sağlanır.

 
Kurtçukların hazırlanması ve diğer gruba da boş çerçeveler verildikten sonra arılıktaki iş kurtçuk transferine kadar bitmiştir.

Ancak arılıktaki işler zaten odadaki hasadın bitimine denk gelir bazen arılıktaki işler yetişmez bile.

Şimdi birazda odadaki işlere göz atalım.

Odadaki Hasat ve Transfer İşlemleri

 
İlk hasat edilen sütlerin odaya getirilmesi ile işlemler başlar.

Çerçeveler ile gelen sütlü yüksüklerin olduğu çubuklar çerçevelerden çıkarılır ve çalışma masasının yanında bulundurulan raflı sehpaya dizilir.

Bu tür yardımcı ekipmanlar arı sütü işletmelerinde mutlaka görülmeli ve üretim başlamadan hazırlanmalıdır.

 
Sehpalara dizilirken de çubuklar kategorilendirilir.

Hiç tutmamış olanlar yeniden transfere hazır hale getirmek üzere bu işle görevlendirilmiş kişiye verilir ve tutmayan gözler temizlenir.

 
Odada çalışacak ekibin konforu, hasat edilecek masa ve sehpalar çok önemlidir.

Hasat yapılan masa üzerinde kolay temizlenebilecek örtüler kullanılması temizlik açısından önemlidir.

Ekip planlaması ve iş dağılımı yapılırken kimin hangi görevi hangi sırayla yapacağı önceden belirlenmelidir.

 
İlk iş memelerin mumlu bölümlerinin kesilme işlemi yapılacağından sehpanın en yakınındaki kişi tarafından bu işlem gerçekleştirilir.

 
Kesilen mumlar kesinlikle atılmaz, çünkü tutmayı – eskimeyi – başarıyı arttıran bir unsur olarak 2 yüksük arasına yapıştırılır.

 
Yeni başlayan işletmelerin en büyük handikapı olan yeni çerçevelerin devreye sokulma işlemi yapılacaksa işlemler biraz daha zordur.

 
Yeni çerçeve devreye sokulacağı zaman nispeten daha mumlu eski çerçevelerdeki mumlar kesilerek bir tabakta biriktirilir.

 
İş yükünü arttıran bir unsur olarak gözükse de işletmenin verimliliği açısından kesinlikle göz ardı edilmemesi gereken bir uygulamadır.

 
Hasat bitimi biriktirilen mumlar yeni çerçevelerin yüksükleri arasına yapıştırılır.

 
Normal olarak dışlarına eritilmiş mum fırça ile sürülse bile bu işlem sonrası transfer edilerek başlatıcılara verilenlerde tutma oranı kısa sürede yükselmektedir.

 
 Yeni çerçevelere mum yapıştırma işlemi arılar tarafından mumlandırılana kadar devam edilir.

Yeni çerçeve kalmadığında ise mumlar yine eski çerçevelerde 2 yüksük arasına yapıştırılmaya devam edilir.

 
Mumları kesilen yüksüklerden kurtçuklar bir diğer kişi tarafından alınır.

 
Kurtçuklar tığ ya da ahşap kürdanlarla alınır.

 
Kurtçuklar mutlaka biriktirilir.

Büyükçe bir kap üzerine konulan süzgeç içine biriktirilen kurtlar, transfer sıvısı hazırlamanın da hammaddesini oluşturur.

 
Kurtçukları alınan çubukları bir miktar biriktikten sonra kurtçukları alan kişi tarafından süt hasadına geçilir.

 
Arı sütleri ahşap çubuklar yardımı ile alınır.

Gözlerde süt bırakmamak günlük hasılatı arttırır ama diğer yandan sütü olan gözler bir sonraki gün tutma oranı çok yükselir.

Arı sütü üretimi yapıldığının söylenmesi ile genelde bir soru da sütün manuel mi yoksa vakumlu makinelerle mi yapıldığı sorusu gündeme gelir.

Tüm odadaki yapılan işler değerlendirildiğinde en kolay iş sütü ahşap çubukla hasat etmektir.

Makineleşme hiçbir şekilde işçiliği düşüren unsur değildir.

Ayrıca gözlerde bir miktar süt kalması bir sonraki transfer için istenen bir durumdur.

 
Sütler bir huni içerisine sıyrılır.

Sütlerin biriktiği kap etrafında buz kasetleri bulundurulur.

 
Huniden süzülen sütler temiz ince süzgeçlere birikir.

Süzgece biriken sütler o süzgeçten geçirilerek varroa ve mum kırıntılarından arındırılır.

 
Süzgeçten geçen sütler gıda poşetlerine ya da kavanoza biriktirilir.

 
Odada çalışan ekip sayısı arttıkça işler hızlanır ve çok daha fazla sayıda çerçeve ile çalışabilme imkânı yaratılmış olur.

Yine ekibin zaman içerisinde kazandığı pratiklik işlerin kısa sürede bitirilmesine ve ertesi güne kadar dinlenme fırsatı verir.

Öğlen saatlerinde biten üretim hem arılığın diğer işlerini toparlamak için büyük bir zaman kalmasına sebep olur hem de işletmede çalışan bayanların erkenden evlerine gitmeleri ile çalışma motivasyonunu arttırır.

İşletmeye yeni eleman bulmak içinde güzel bir özelliktir öğleden sonra evde olunacağı bilgisi.

 
Odadaki ekibin hanımlardan ve genç kızlardan oluşması başarıyı arttırır.

Sabırlı çalışmayı gerektiren arı sütü üretiminin olmazsa olmazıdır hasat ve transfer ekibi.

Arı sütü üretiminin ülkemizde gelişememesi sebeplerinin en başından sayılabilir ekipsizlik.

 
Süt çerçevelerinde tutan gözlerdeki mumlar kesilip hasat edildiğinde transfere hazır hale gelirken tutmamış gözlerde mum ile kapatma gerçekleşir.

Bu tür gözler mutlaka açılarak transfere hazır hale getirilmelidir.

 
Bir yandan mum kesme, kurtçuk alma, süt hasadı işlemleri devam ederken bir kişi de tutmayan gözleri temizler.

 
Hasatları tamamlanmış ve tutmayan gözleri temizlenmiş çubuklar seri biçimde transfer sıvısı damlatılarak transfere hazır hale getirilir ve diğer sehpaya dizilerek hasat işi bitirilir.

Bu sehpalardan 2 tane gerekir.

1 tanesi hasat edilecekler, diğeri ise her işi bitmiş transfere hazır hale gelmişler için.

 
Arılıkta çalışan ekipteki yardımcılarda arılık işleri toparlandıktan sonra odadaki ekibe yardıma gelir.

Bundan sonra arılıktaki işler sadece 1 kişi tarafından yürütülür.

 
Hasat bitimi günün hasılatı tartılır ve günlük olarak mutlaka kayıt altına alınır.

Arı sütü üretimi yapılan işletmede mutlaka hassas elektronik tartı bulundurulmalıdır. Çünkü taze arı sütü talep eden çok fazla tüketici günlük ürünü almak üzere çiftliğinize geleceklerdir.

Uygun kavanozlar ve fazladan buz her gün çiftlikte bulundurulmalıdır.

 
Arı sütü üretimi mutlaka kayıt altına alınması gereken bir üretim modelidir.

Geleceğe çok ışık tutacak bu kayıtları odadaki ekip günlük olarak tutabilmektedir.

Çalışılan çerçeve sayısı, arı sütü miktarı, aylık ve yıllık toplam bilgileri ile çalışan ekip kayıt altına alınır.

Bir önceki yıl verileri de bu tablolarda yer alırsa geçmiş yıllar verimleri de değerlendirilebilir.

Bu kayıtlara mevsim bilgileri de eklenirse çok kaliteli arıcılık arşivleri oluşturulabilir.

 
Hasat bitimi transfer sıvısı ertesi gün için hazırlanır.

Biriken kurtçukların yarısı kadar bal dökülür ve kurtçuklar güzelce karıştırılarak kurtçuklardaki sütlerle birlikte bal süzgeçten altındaki kaba süzülür.

 
Balla yıkanan ve işi biten kurtçuklar aslında çok iyi protein kaynağıdırlar.

Yurtdışında bu ürünler apiterapide kullanılsa da bizlerin kültüründe kısa sürede yer almaları mümkün gözükmüyor.

 
Biz çiftlikte bu kurtçukları iş bitimi tavuklarımıza veriyoruz.

 
Hasat bitip, çubuklar transfere hazır edilip ve arılık ekibi de arılığı transfere hazır hale getirdiğinde çay molası verilir.

 
Odadaki ekip sayısı kadar kurtçuklu çerçeve odaya götürülür.

Tüm çerçevelerin kurtçuk durumu bilindiğinden ilk önce iyi durumda olmayan çerçeveler götürülerek daha motive üst düzeyde iken o çerçevelerin işi bitirilmeli, can sıkılmaları başladığında ve yorulmalar oldukça işin sonuna doğru en iyi çerçeveleri odaya götürmek gerekiyor.

En iyileri hep sona saklamayın arılık ekibi şeklinde odadakilerden serzenişini duymak durumunda kalsak bile bu şekilde yapmanın işin verimliliği açısından iyi olduğunu da not etmek gerekir.

 

Tüm ekip aktarıma odaklanır.

Aktarım konusunda henüz istenen pratikliğe ulaşamamış ya da aktarma yapamayan ekip üyesi aktarımları yapılmış çubukları çerçevelere dizer ve arılık ekibinin vereceği sayı talimatına göre hazır olduğunda arılık ekibine teslime eder.

Aktarımlarda dikkat edilecek en önemli uygulamalardan birisi de daha önce bahsedilmiş olduğu gibi transfer sıvısı damlatılmış çubukların bazı gözlerine fazla kaçan sıvının kurtçuğun boğulmasına ya da ters çevrildiğinde sıvı ile birlikte kurtçuğun düşmesini önlemek için çubuklar transfere başlamadan önce her aktarıcının önüne yaydığı kâğıt havluya ters biçimde çevrilmesi işlemidir.

Hafifçe ters çevrildiğinde fazla kaçmış transfer sıvısı kâğıt havluya dökülür ve transferde başarı artar.

Aktarımın nasıl yapılacağı konusunda burada ne kadar anlatırsak anlatalım bir müddet çalışmadan öğrenilebilecek bir durum değildir mutlaka pratiği yapılmalıdır.

Hangi kurtçuklar aktarılmalıdır?

Ana arı üretiminde en küçük “C” dediğimiz en genç kurtçukların aktarılması olayı arı sütü içinde geçerlidir.

En küçüklerin aktarılması gerektiğini siz ne kadar anlatırsanız anlatın, odadaki ekip hasat etmeye başladığında “dana” kadar olmuş kurtçuğun altında kalmayan sütü gördüğünde iri kurtçuk aktarmaktan kısa sürede imtina etmeye başlar.

 
Aktarımı yapılan çerçeveler önceden hazırlanmış başlatıcılara belirlenen sayılarda verilir.

Sabah ilk iş olarak boşaltılan ve meme kontrolleri yapılan başlatıcıların kapakları tam kapatılmadan yan biçimde bırakılır ki hangi başlatıcıya çerçeve verilmediği bu şekilde anlaşılır.

Başlatıcının sıvı beslemesi yapılır ve kapatılır.

Sıvı besleme, sabah ekip kalabalık iken çerçevelerin alınması ve memelerin temizlenmesinin hemen sonrasında da yapılabilir.

 
Odada aktarımı bitmiş kurtçuk çerçeveleri tekrar alındığı yere yani kuluçkalık 4 numaraya verilir.

Bu gruba 5 gün sonra sıra gelecek ve bu çerçeve 10 günlük kapalı yavrular ile ilaveye alınacak.

Tekrar kuluçkaya verildiğinde bu çerçeveye ana arı yine yumurtlar ama 5 gün sonra kapalı yavrusu daha yoğun bir çerçeve ilaveye yavru rotasyonu ile alınmış olur.

 
Kurtçuk aktarması bitmesine rağmen odaya götürülmeyen çerçeve kalırsa o çerçeveler ertesi gün için kullanılmak üzere kayıt altına alınır.

Bu tür çerçeveler zaten ilaveye alındığı için yeniden kuluçkalığa indirmeye gerek yoktur.

İlavedeki çerçevelerin uygun yerine konur ve ertesi gün ilk önce bu çerçeveler odaya götürülür.

Kuluçkalıkta boş kalan 4 numaralı çerçeve yerine 1 gecede dalak örme işlemi çok nadiren gerçekleşir.

 
Ürünleri stoklamak için sadece arı sütlerinin depolanacağı ve en üst sınırda çalıştırılan mini buzdolapları başarılı biçimde iş görüyor.

Günlük kullanımda kullanılan ev buzdolapları çok fazla açılıp kapandığından bu tür yatırımların mutlaka yapılması gerekiyor.

Derin dondurucuya konulamaz mı?

Derin dondurucuda sütler donmakta ve katılaşmaktadır.

Uzun süre sonra kullanılacak sütler derin dondurucuda saklanabilir ancak ürünleri pazarlayacak şekilde küçük miktarlarda hazırlayarak koymak gerekir ki en uygun yöntem yine de yüksek seviyede çalıştırılan büro tipi buzdolaplarıdır.
Arı sütünün özgül ağırlığı 1,1 olduğu dipnotunu da düşmek gerekir.

Ambalaj planlamaları için önemli bir bilgidir.

 
Ürünleri uzak mesafelerdeki tüketicilere ulaştırmak soğuk zincir sebebiyle gerçekten çok zordur.

Kargonun 1 günde ulaşabildiği yerlerde buz nezaretinde göndermek mümkün oluyor ancak akşam saatlerinde kargo aracının çıkacağı saatlerde teslimat yapmak yanında sabah ulaşılan yerde kargo dağıtım araçlarına verilmeden şubeden erken saatlerde teslim alma gibi dikkat edilmesi gereken durumlar gerekiyor.

Ancak ürünün özelliği sebebiyle hem biz göndericiler hem de alıcılar duyarlı davranıyor ve zorluklarla üretilen ürünler değer kaybına uğramadan tüketicilere ulaştırılıyor.

Teknolojinin ve ambalaj sanayinin gelişmesi ile kuru buz ve strafor koruyucu kaplar ile gelecek yıllarda çok daha özenli ulaştırma süreçlerine geçileceği umudunu da taşıyoruz.

Yine de biz üreticiler için en güzeli, ürünün günlük olarak taze biçimde çiftlikten gelinip alınması şeklinde olanıdır.

Hem güven açısından hem de nakliye sorunları çözmenin en kolay yoludur.

 
Uzak mesafelere ya da bozulma riskini alamayan kişilere diğer bir ürün ulaştırma yöntemi ise bal ile karıştırarak gönderme yöntemi.

Bu uygulamada da güven unsuru çok önemli.

Ancak ürünün kayba uğramadan ulaştırabilmenin de kolay yöntemi.

 
Liyofilize etmek yani toz haline getirmek henüz bizler için bir hayal.

Çünkü bizler ürünlerimizi yetiştiremiyoruz, artmıyor ki yeni gelişmelere yatırımlar yapabilelim.

Arı sütünü vakum altında dondurup daha sonra suyunu uçuran liyofilizer ekipmanları yurtdışında kullanılmakta ama ülkemizde yerli arı sütü üretenler için şu anda gereksiz bir yatırım olduğunu da belirtmek gerekir.

 
Arı sütünün sezon içerisinde verimli olduğu anlar doğal oğul mevsimine denk gelmesi bilgisi sanırım çok özel bir bilgi olmasa gerek.

Bölgemizde verim ve kalite artışı Nisan 20’den sonra gerçekleşir.

 
Verim ve kalite artışının olduğu günlerde işletmenin elindeki mumlanmış çerçeve ne kadar çok ise günlük hasat edilen miktarda o kadar artar.

Doğanın verimi ne kadar yüksek olursa olsun yeni çerçeveler ile aynı miktarda arı sütü verimi almak mümkün değildir.

İşletmeyi arı sütüne döndürmeye çalışanların çok çabuk vazgeçmelerinin sebebi de budur.

 
Arı sütü verimi bölgemiz için karaçalı açması ile zirveye ulaşır.

Günlük en yüksek arı sütü miktarları bugünlerde gerçekleşir.

 
Bal akımının hızlanması ile hem mumlar beyazlar hem de gözlerdeki süt miktarı çoğalır.

Zevkli günlerdir.

 
Verimin arttığı günlerde arı sütü üretimi çalışanları motive eder, daha yüksek kapasite ile çalışmak için hırslandırır.

Arı sütü sezonun tüm sürecinde standart mıdır?

Standart olmadığı ile bilgilerimiz sadece gözlemlere dayanıyor.

Yoğun bal akım dönemlerinde daha sıvı halde olan arı sütü, akım hızı düştükçe koyulaşıyor.

Arı sütünün içeriğindeki değerlerden azalma gerçekleşip gerçekleşmediği konusunda çalışılmış bir akademik bilgiye ulaşmak çok zor.

Ancak arı sütünün tadı ve kıvamı değişse de Ağustos ayında da bir kurtçuk bu arı sütü ile ana arıya dönüşebiliyor.

Yoğun bal akımlarında koloni kadrolarındaki genç işçi arıların çokluğu da arı sütünün o dönemlerde bol olduğu bir gerçektir.

Zaten sezon sonuna doğru günlük verim miktarı da düşmektedir.

Mayıs sütü mü Ağustos sütü mü daha değerli?

İçeriklerini bilmeden ne desek boş.

Bir ürünün bol olması onun kaliteli ya da az olması kalitesiz şeklinde değerlendirilmesi ne kadar doğrudur.

Ayrıca bir arı sütünün çok değerli sayılması için gereken değerler nelerdir ve bu değerlerin standardı nedir?

Çok bilinmeyenli bir denklem…

Sadece ürüne endekslenildiğinde bile ne kadar çok bilinmeyenin olduğu bir alanda üretimi konusunda yol alırsak daha kolay hedefe ulaşılabilir ülke olarak.


Başarının arttığı günlerde başarıyı herkes sahiplenir.

Aktarıcılar iyi aktarmıştır, transfer sıvısını hazırlayan iyi hazırlamıştır.

Süt çerçevelerini sezon başında bağlayan bile kendine başarıdan pay çıkarır ama.

Başarısızlık varsa bu arılıkta çalışan ekibe fatura edilir.

Başarısızlığın sebeplerini çözmek için çabayı da arılık ekibi gösterir.


********

Sonuç olarak, bizler arılığımızı komple arı sütüne döndürdüğümüz daha ilk yılımızda yaşadığımız sorunları, yaptıklarımızı ve en önemlisi kazanımlarımızı aktardık. 

Ömrümüz oldukça geçen yıllarda tabi ki geliştirilecek yeni uygulamalar olacaktır.

Her pozitif katkıyı yine kayıt altına alarak gelecek nesillerimizin de üretim alanında olmaları için destek verebilirsek ne mutlu bize.

Teşekkürler

Halil Bilen