8 Mayıs 2009

Arıcılık ve Dipsiz Kuyu

Bu akşamüstü bir vesile ile bir çok arıcının bulunduğu ortak sohbette bulunma imkanımız oldu.
Arıcıların sohbeti genelde ilginçlikleri paylaşma özelliği de gösterir.
Geçtiğimiz yıl bizimde bir kolonide karşılaştığımız değişik renkli gözlü erkeklerden konu açıldı.

Sebebi hikmeti nedir?

Bizde renkleri sarı idi ama bahis konusu arılarda bu renk yeşil imiş.

Genetikçilerin kullandığı terimlerle bu konuyu anlamamız gerçekten çok zor.

Araştırmak mümkün ama bu konuda yayında bulmakta zor.

Neden bu türlü bir mutasyona yani değişime uğruyorlar?

(Mutasyona uğradıklarını geçtiğimiz yıl yabancı bir forumda bu konuyu resimlerle paylaştığımda aldığımız cevaplarda öğrenmiştik.)

Bu tür erkekleri her zaman kolonide görmek mümkün olmadığını kaynakları karıştırınca öğreniyoruz.

Çünkü işçi arılar bu tür arıları larva iken temizliyorlarmış.

Üstelik bu durum bir yumurtanın dişi mi / erkek mi olması konusu belirlenirken ortaya çıkıyormuş.

O kadar karmaşık ve anlaşılması güç olan konuyu nasıl toparlarız onu da bilmiyorum.

Ben anladım mı?

Tam bıçak sırtı bir durum.

Eh işte diyelim ve anlamak için biraz da anlatmak gerekir düşüncesiyle paylaşalım.

O zaman biraz terimleri paylaşmakta fayda var.

Genetik bilimi ile ilgili arkadaşlarımızdan uyarıları da alabilirsek, sonuca daha rahat ulaşırız.

Kromozom: Canlılarda kalıtımı sağlayan genetik birimler...

Gen: Kalıtımın temel fiziksel ve işlevsel birimi...

Alel: Bir genin değişik biçimleri...

Bu üç terimin arılarındaki ilişki ise;

Kromozomlarda bulunan genler, "alel" denilen genlerden oluşmuş çiftler halinde bulunurlar.

Yavaş yavaş bir yere ulaşacağız sanırım...

İki benzer aleli taşıyanlar homozigot; farklı aleli taşıyanlar heterozigot olarak adlandırılır.

İki durum daha var...

Haploid ve Diploid

Haploid: N kadar kromozom içerme durumu...

Diploid: 2N kadar kromozom içerme durumu...

Bunu bizim anlayacağımız dile çevirirsek...

Yumurta veya sperm birleşerek embriyo oluşuyor.

Hem yumurta hem de sperm tek başlarına Haploid durumu ifade ediyor.

Birleşme gerçekleştikten sonra Diploid durum oluşuyor.

Dolayısı ile Diploid olan döllü yumurtadan üreyen işçiler ve ana arılar 2N=32 kromozom taşırlar.

Erkek arılar ise dölsüz yumurtadan yetiştikleri için Hapliod durumdadır ve N=16 kromozom taşırlar.

Gelelim yavaş yavaş finale.

Eğer arı heterozigot kombinasyonlu allellere sahipse ve diploid ise, dişi olmaktadır.

Döllenmemiş yumurtadan meydana geliyor ve habloid ise, erkek olmaktadır.

Ancak....

Döllenmiş yumurtadan gelen fakat homozigot gen kombinasyonuna sahip olursa diploid erkek olur.

Bu durum akrabalı yetiştirmenin en önemli belirtilerinden de sayılmaktadır.

Peki bu tür uygunsuz durumdaki erkek arı kolonide neden gözden kaçırılıyor ve temizlenmiyor?

Yoğun kuluçka dönemine giren çok az kolonide gözlemlenen bu durum, bu durumda doğmuş erkekleri çok kısa sürede öldürürek hatalarını kapatıyorlar.

Aksi halde bu erkeklerin üretim sahasında aktif üretime katıldıklarını düşünmek bile çok kötü.

Zaman zaman bazı kolonilerde ana arıların genç olmalarına rağmen bol delikli yavru alanlarının olmasının sebeplerinden birisi de bu uygunsuz larvaların temizlenmesi olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz.

Kaynak olarak o kadar çok yer karıştırdım ki, hangisini paylaşayım ki!

Sohbet esnasında geçmesi, konuyu biraz daha irdelememize sebep oldu ve bilginin hiç zararını görmedik nasılsa...

Gelelim en bildiğimiz konuya.

Arı kuşları artık iyice işin içindeler.

Neredeyse kovana girecekler.

Hiç yorum yok: